Begin jaren 2000 waren tienermeiden, aspirant-modellen en vrouwen over de hele wereld in de ban van één show: America's Next Top Model. Kijk je naar de realityshow slash talentenjacht door de bril van 2026, dan is er maar één conclusie: dit ging echt alle perken te buiten. Netflix heeft een driedelige documentaire gemaakt over dit wereldwijde succesprogramma, inclusief de misstanden.
SkinnyTok brengt ons rechtstreekt terug naar een donkere periode >
Docuserie Reality Check: Inside America's Next Top Model op Netflix
Het jaar is 2003 en de tv-wereld is een show rijker: America's Next Top Model. Het concept is bedacht door supermodel Tyra Banks en samen met producer Ken Mok tot leven gebracht. Reality-tv à la The Real World ontmoet een talentenjacht à la American Idol, maar dan met de modellenwereld als achtergrond. Tyra Banks, een grote naam in de mode-industrie, weet al jaren dat zij niet past binnen de heersende schoonheidsidealen. Ze doorbrak eigenhandig meerdere barrières en wil met haar nieuwe show aspirant-modellen helpen om op hun eigen manier – ongeacht maat, vorm of look – door te breken.
Maak een gratis account aan voor meer gepersonaliseerde content.In ANTM, zoals de showtitel wordt afgekort, worden de deelnemers onderworpen aan diverse shoots en make-overs. Daarnaast wordt er geëist dat zij zichzelf fysiek én mentaal tot het uiterste duwen om hét volgende topmodel te worden. Eén groot probleem: alle ethische en morele grenzen worden overschreden voor het maken van 'goede tv,' zoals de makers dat noemen.
In de driedelige Netflix-docuserie Reality Check: Inside America's Next Top Model worden oud-deelnemers, juryleden en makers Tyra Banks en Ken Mok aan de tand gevoeld over het verloop van de show, de misstanden en hun onderlinge relaties.
Alles voor "goede tv"
Modellen die poseren met spinnen, slangen en in vleesoutfits (lang voor Lady Gaga's meat dress). Shoots waarbij de deelnemers de personificatie zijn van eetstoornissen, cosplayen als daklozen, drugsverslaafden en crime scene victims, en tegenovergestelde etniciteiten. Als je dacht dat dat het ergste was, zet je schrap. Deelnemers worden onder druk gezet om permanente medische ingrepen te ondergaan om in de race te blijven. Op meldingen van seksuele intimidatie wordt enkel met irritatie én een draaiende camera gereageerd. En bij ziekenhuisopnames door uitdroging, onderkoeling of uithongering wordt gezegd dat dat is 'hoe het er in de echte modewereld aan toegaat'.
Ik wil niet al te veel spoilers geven, maar ik heb de docuserie in één ruk uitgekeken en zo'n drie uur lang met open mond op de bank gezeten. Er is geen twijfel over mogelijk dat Tyra en Ken de serie met goede intenties begonnen. Zij wilden op een eigentijdse manier – dit was het tijdperk waarin reality-tv oprukte – de modellenwereld veranderen zodat iedereen ongeacht maat, vorm of etniciteit gelijke kansen kreeg. Alle goede bedoelingen gingen de deur uit toen duidelijk werd dat wereldwijde roem en bakken met geld aan de horizon gloorden.
In de docuserie worden oud-deelnemers gevraagd naar hun ervaringen. Stuk voor stuk barsten zij in tranen uit. Ebony uit seizoen 1 vertelt over de manier waarop haar huidskleur en seksualiteit – zij is een zwarte queer vrouw, de enige in haar seizoen – is ingezet om stereotiepen over queer mensen en zwarte vrouwen te bevestigen: Ebony is afgeschilderd als agressief, ruw en ashy. In seizoen 2 wordt Shandi slachtoffer van seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag. Schieten de makers haar te hulp? Nee, ze drukken een camera in haar gezicht en blijven constant herhalen wat er is gebeurd. Door alle seizoenen heen worden deelnemers onderworpen aan bodyshaming: de een is te dik, de ander heeft een brede kont. Er is één deelnemer die zó dun is dat een jurylid zijn handen om haar middel kan sluiten. 'Een droom,' zegt hij daarover. Het hebben van een eetstoornis wordt niet alleen genormaliseerd maar zelfs gestimuleerd door te zeggen dat deelnemers minder moeten eten.
Ik vind hier wat van, heel veel zelfs
Dat tv-makers en zenderbazen altijd op zoek zijn naar een nieuw kijkcijferkanon is niets nieuws. Maar ANTM heeft hierbij alle vormen van menselijkheid bewust genegeerd om over de rug van aspirant-modellen tv te maken en (in)direct miljoenen te verdienen.
Wat ik het meest frappant vond aan de docuserie, was Tyra's deelname. Ze komt niet bepaald lekker uit de verf – toen niet, nu niet. In elke zin benadrukt ze haar rol in het ontstaan van de show, maar als het aankomt op het nemen van verantwoordelijkheid, trekt ze haar handen ervan af. Anderen zaten fout: de productie, de editors, de agenten, de industrie en de deelnemers zelf. Als meesterbrein van de serie heeft ze ook geen schaamte over het pushen van grenzen tijdens shoots. 'You guys were demanding it,' zegt ze. Kortom: Tyra wast haar handen in onschuld, ondanks het feit dat tientallen – al dan niet honderden – deelnemers getraumatiseerd zijn door haar show, uitspraken en uitbarstingen.
Zelf was ik een tiener toen de show begon. Het eerste seizoen heb ik nooit gekeken, maar door de jaren heen zat ik aan de buis gekluisterd voor ANTM. Hoewel die tijd een beetje fuzzy is, kan ik me nog wel herinneren dat ik bij sommige shoots dacht: oh mijn god, waarom doen ze dit? Niet alleen omdat ze overdreven of buitengewoon waren, maar vooral omdat ze aanstootgevend waren. Waarom zou je jonge vrouwen een eetstoornis laten uitbeelden, terwijl zij al in een industrie zitten waarin eetstoornissen veelvoorkomen? Waarom zou je iemand alleen met een cameraploeg op sleeptouw een privé belletje laten maken waarin ze aan haar partner toegeeft vreemd te zijn gegaan? Waarom zou je mensen die een sample maat dragen herhaaldelijk vertellen dat ze alsnog te veel wegen? Flauwvallen werd niet met schok maar met irritatie ontvangen. Tegenspraak werd ontmoet met een eliminatie en irritatie werd bestempeld als ondankbaarheid.
De docuserie laat glashelder zien wat er toentertijd mis was in het modellen- en televisielandschap. Het jammere is alleen dat het steeds wordt afgeschoven op de tijdsgeest. 'Dat waren de zeroes,' zeggen ze. Ja, het was een tijd waarin 'nothing tastes as good as skinny feels' een veelgebruikte maar bovenal problematische lijfspreuk was. Een tijd waarin de grenzen van reality-tv nog vastgesteld moesten worden en een tijd waarin de modellenwereld nog ver achterliep op de realiteit van vrouwen. Dat rechtvaardigt de benadering van de show niet. En het rechtvaardigt al helemaal niet de gemakzuchtige manier waarop de makers daar nu op terugkijken. Doe het beter!
Benieuwd naar 'Reality Check: Inside America's Next Top Model'? Je vindt 'm op Netflix.
